Dünyanın Farklı Şehirlerinden Gezilmesi Gereken 10 Moda Müzesi
Moda müzeciliği, genel müzecilik tarihine kıyasla oldukça yeni bir alan olsa da bugün milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan dev bir kültür endüstrisine dönüştü. Müzelerde modanın yerini incelerken iki temel kavramı ayırmak gerekir: "Kostüm"(dönem tanığı giysiler) ve "Moda" (tasarım ve popüler kültür temsilcisi).
1930'larda temelleri atılan ve 1990'larda zirveye ulaşan bu süreçte, bazı müzeler modanın "hafızası" haline geldi. İşte dünya çapında bir moda severin mutlaka ziyaret etmesi gereken 10 ana müze ve 2 sürpriz durak:
1. The Metropolitan Museum of Art (The Met) – New York
Moda müzeciliğinin "Kutsal Kasesi". Baş küratör Andrew Bolton liderliğinde hazırlanan sergiler ve her yıl düzenlenen Met Gala, modayı sanatın merkezine taşıyor. 2011'deki Alexander McQueen sergisinin kırdığı 660.000 kişilik ziyaretçi rekoru hala hafızalarda.
2. Victoria and Albert Museum (V&A) – Londra
500 yıllık moda arşivine sahip olan V&A, dünyanın en kapsamlı koleksiyonlarından biridir. 17. yüzyıl korselerinden Vivienne Westwood’un punk tasarımlarına kadar uzanan geniş bir yelpazeye sahip. 2025'te açılan V&A East Storehouse ile arşivlerini halka tamamen açarak bir devrim yarattı.
3. Palais Galliera – Paris
Paris'in moda başkenti olduğunun kanıtı. 18. yüzyıldan günümüze Fransız modasının kalbi burada atıyor. Chanel’in desteğiyle açılan kalıcı bölümleriyle "Haute Couture" mirasını en saf haliyle sunuyor.
4. Kyoto Costume Institute (KCI) – Kyoto
Doğu'nun modaya teknik ve anatomik bakışını temsil eder. Giysinin vücutla olan mühendislik ilişkisini inceleyen KCI, Batılı tasarımcıların en çok ilham aldığı teknik arşivlerden biridir.
5. MoMu (ModeMuseum) – Antwerp
Belçika ekolünün, özellikle de "Antwerp Altılısı"nın evi. MoMu, sadece bitmiş tasarımları değil; tasarımcıların yaratım süreçlerini ve teknik dehalarını da sergileyen "yaşayan" bir müzedir.
6. Museum at FIT (MFIT) – New York
Valerie Steele önderliğinde modanın sosyolojik ve felsefi tarafına odaklanır. "Akademik moda"nın merkezi olan müze, tematik ve düşündürücü sergileriyle ünlüdür.
7. FIDM Museum – Los Angeles
Moda ile Hollywood arasındaki o ışıltılı bağın adresi. Özellikle sinema tarihine damga vuran Oscar ödüllü kostüm koleksiyonlarıyla moda ve film endüstrisini birleştirir.
8. Fashion and Textile Museum – Londra
Zandra Rhodes tarafından kurulan bu müze, tekstil tasarımı, desen ve baskı teknikleri üzerine odaklanır. Kumaşın dilini anlamak isteyen tasarımcılar için eşsiz bir niş kaynaktır.
9. Museo del Traje – Madrid
İspanyol moda mirasının ve yüksek terziliğin koruyucusu. Cristobal Balenciaga’nın teknik dehasını ve terzilik sanatının (couture) inceliklerini en iyi analiz eden kurumdur.
10. Musée des Arts Décoratifs (MAD) – Paris
Louvre Sarayı’nın bir kanadında yer alır ve moda ile dekoratif sanatları (mobilya, grafik, sanat) iç içe sunar. Christian Dior gibi dev retrospektif sergilerin Paris’teki ana durağıdır.
Ek Bilgi: Keşfedilmesi Gereken Yeni Duraklar
Listenin "olmazsa olmaz" devlerine ek olarak, vizyonunu genişletmek isteyenler için iki özel tavsiyemiz var:
Simone Handbag Museum (Seul): Çantanın 500 yıllık tarihine adanmış dünyadaki tek müze. Çanta şeklindeki binasıyla Seul’ün tasarım ruhunu yansıtıyor.
SCAD FASH (Atlanta): Üniversite bünyesinde olmasına rağmen MET ile yarışan sergiler açan, moda ve dijital anlatıcılığı (film) odağına alan en modern merkezlerden biri.
Moda Müzesi Olmak
Dünyanın önde gelen 10 moda müzesini sizin için özetlemek istedim. Bu müzelerin kuruluşlarının ortak noktası ya bağışçılar tarafından hediye edilen koleksiyonlar, ya da arkalarındaki akademik yapılar. Bu müzeler giysilerin moda tarihine tanıklık ettiğine ve onlar aracılığıyla toplumu, yaşam biçimlerini, ekonomik ve sosyal gelişmeleri anlamlandırabileceğimize inanan kurumlar. Burada çalışan akademisyen ve küratörler giysileri hem birer obje olarak yorumlar, hem de o objeyi içinde bulunduğu dönemin ışığında anlamlandırır. Bu da bizi modanın tarihsel önemi olan bir olgu olduğu fikrine bir kez daha inandırır.
Türkiye
Türkiye'de de moda müzeleri görebilme umudumuzu koruyoruz. Bu konuda bir örnek, moda müzesi olarak anılması mümkün olmasa da, Sadberk Hanım Müzesi. Sadberk Hanım Müzesi Türkiye'nin ilk özel müzesi ve Vehbi Koç'un eşi Sadberk Hanım'ın kişisel koleksiyonuna ev sahipliği yapıyor. Bu koleksiyonun içinde giysi, işleme, porselen ve takılar var. Ayrıca Söke'de bir Osmanlı Kıyafetleri Müzesi olduğunu biliyor muydunuz? Emel Aksoy'un kişisel koleksiyonundan oluşan müzeyi gezmek için Söke'nin Doğanbey Köyü'ne gitmelisiniz.Daha fazla koleksiyonun müzeye dönüşmesi ve ülkemizde kostüm tarihi ve kültürünün oluşmasına katkı sağlaması dileğiyle işte dünyanın farklı yerlerinden seçtiğim 10 moda müzesi... Gidince bize de haber vermeyi unutmayın.
Kaynaklar:
Fashion and Museums: Marie Riegels Melchior, Birgitta Svensson. Bloomsburry yayınevi.
NY Times http://www.nytimes.com/2013/09/24/fashion/As-Popularity-Grows-So-Do-Fashion-Museums.html